Theo nhà phân tích Carl Thayer – một chuyên gia về Biển Đông và là giáo sư giảng dạy tại Học viện Quốc phòng Australia, hai diễn biến gần đây cho thấy Bắc Kinh đang chuẩn bị "ra đòn phủ đầu" ở Biển Đông trước phán quyết của Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) tại The Hague, theo dơn kiện Trung Quốc của Philippines. (Phán quyết này được dự kiến được đưa ra vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6/2016).
Những diễn biến nói trên bao gồm việc Trung Quốc tăng cường các hệ thống phòng không trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa (mà Trung Quốc đã đánh chiếm của Việt Nam) và thông tin bị rò rỉ nói rằng Trung Quốc lên kế hoạch tiến hành các hoạt động xây dựng lớn tại bãi cạn Scarborough.
Chiến đấu cơ J-11 của Trung Quốc có tính năng tương tự như Su-27 của Nga và có tầm hoạt động 3.530 km. Ảnh wikipedia.org
Hình ảnh vệ tinh chụp vào ngày 7/4 cho thấy Trung Quốc đã triển khai thêm 2 chiến đấu cơ phản lực đa chức năng Shenyang J-11 và hệ thống radar mảng pha điện tử chủ động (AESA) trên đảo Phú Lâm. Các quan chức Lầu Năm Góc ước tính rằng Trung Quốc hiện có khoảng 10 máy bay quân sự ở đảo Phú Lâm - bao gồm chiến đấu cơ phản lực đa chức năng Shenyang J-11 và máy bay cường kích Xian JH-7. Chiến đấu cơ J-11 có tính năng tương tự như Su-27 của Nga và có tầm hoạt động 3.530 km. Còn JH-7 là một loại phản lực cơ ném bom.
Máy bay cường kích Xian JH-7 của Trung Quốc. Ảnh wikipedia.org
Vào tháng 2/2016, Trung Quốc triển khai 8 hệ thống tên lửa đất-đối-không HQ-9 trên đảo Phú Lâm và bốn hệ thống trong số này đang hoạt động. Tên lửa phòng không HQ-9 có tầm bắn khoảng 220 km. Hiện thời, Trung Quốc còn triển khai thêm các radar điều khiển hỏa lực AESA có thể theo dõi chính xác nhiều máy bay xung quanh đảo Phú Lâm. Hệ thống radar AESA có thể theo dõi nhiều mục tiêu cùng một lúc và tập hợp dữ liệu về phạm vi, độ cao, hướng bay và tốc độ của các mục tiêu để điều khiển hỏa lực cho các hệ thống tên lửa HQ-9.
Ba lý do khiến Trung Quốc "đánh đòn phủ đầu"
Có 3 lý do giải thích khả năng Trung Quốc có thể đánh đòn phủ đầu.
Thứ nhất, Trung Quốc phản ứng với Hiệp định Hợp tác Quốc phòng tăng cường giữa Philippines và Hoa Kỳ. Trong tháng 3/2016, Philippines công bố danh sách bốn căn cứ không quân và một căn cứ lục quân sẽ được mở cửa cho binh sĩ, máy bay và thiết bị quân sự Mỹ. Cũng trong tháng 3/2016, Philippines và Mỹ đã bắt đầu tiến hành tuần tra hải quân chung ở Biển Đông và tuần tra không quân chung được dự kiến bắt đầu vào tháng này.
Trung Quốc rất tức giận về việc cuộc tập trận chung Mỹ-Philippines mang tên Balikatan (Vai kề vai) vừa qua và chuyến thăm Philippines kèm theo của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter. Sau khi kết thúc cuộc tập trận chung Balikatan, 6 máy bay quân sự của Mỹ (trong đó có 5 máy bay tấn công mặt đất A-10 Warthog) và 3 máy bay trực thăng sẽ vẫn ở Căn cứ không quân Clark cùng với 200 phi hành đoàn.
Thứ hai, Trung Quốc cũng có thể phản ứng với các báo cáo gần đây nói rằng đợt tuần tra mang tên "Tự do hàng hải" của Mỹ ở Biển Đông sẽ diễn ra trong thời gian ngắn, sau đợt tuần tra đầu tiên trong quần đảo Trường Sa tháng 10/2015 và ở quần đảo Hoàng Sa vào tháng 1/2016.
Thứ ba, Trung Quốc có khả năng phản ứng lại áp lực của G7, với một tuyên bố đặc biệt về an ninh hàng hải. Tuyên bố này có đoạn viết: "Chúng tôi bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ trước bất kỳ hành động đơn phương hăm dọa, cưỡng chế hay khiêu khích có thể làm thay đổi hiện trạng và gia tăng căng thẳng. Chúng tôi kêu gọi tất cả các quốc gia tránh những hành động như bối đắp đất quy mô lớn, xây dựng các tiền đồn, cũng như việc sử dụng chúng cho mục đích quân sự và cần hành động phù hợp với luật pháp quốc tế bao gồm các nguyên tắc tự do hàng hải và hàng không". Trung Quốc lên án mạnh mẽ tuyên bố của G-7.
Về dài hạn, việc Bắc Kinh triển khai các máy bay chiến đấu và radar điều khiển hỏa lực ở quần đảo Hoàng Sa cho thấy Trung Quốc có khả năng triển khai một số lượng nhỏ chiến đấu cơ phản lực hiện đại, tên lửa đất-đối-không và radar điều khiển hỏa lực ở các "đảo nhân tạo" mà nước này đã bồi đắp trái phép ở quần đảo Trường Sa. Trung Quốc cũng muốn chứng tỏ rằng Mỹ không thể hành động nước này làm như vậy. Bắc Kinh cũng gửi một tín hiệu đến Washington rằng rủi ro sẽ tăng lên, nếu Mỹ tiếp tục tiến hành trinh sát trên không các căn cứ quân sự nhạy cảm của Trung Quốc và bay qua các tàu chiến của Hải quân Trung Quốc (PLAN) ở Biển Đông.
Rò rỉ kế hoạch Trung Quốc bồi đắp, quân sự hóa bãi cạn Scarborough
Vị trí của bãi cạn Scarborough. Đồ họa Google earth
Hồi tháng trước, tình báo Mỹ xác nhận rằng Trung Quốc đã gấp rút lên kế hoạch cho một giai đoạn quân sự mới liên quan đến bãi cạn Scarborough. Các phương tiện truyền thông cũng tiết lộ mối quan tâm tương tự của cơ quan tình báo và các cơ quan phân tích Australia (có lẽ là Cơ quan tình báo quốc phòng và Văn phòng đánh giá quốc gia của Australia) rằng Trung Quốc sẵn sàng có "hành động quyết định và khiêu khích" ở quần đảo Trường Sa. Một số nguồn tin cho rằng Trung Quốc có thể bồi đắp bãi cạn Scarborough thành "đảo nhân tạo" khổng lồ và xây dựng trên đó căn cứ quân sự hoặc thiết lập một Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên Biển Đông.
Nếu các báo cáo này là chính xác, Trung Quốc có khả năng để xây dựng kết cấu vĩnh cửu trên bãi cạn Scarborough Shoal và đưa nhân viên đồn trú trên đó. Trung Quốc sẽ biện minh cho hành động nói trên dưới vỏ bọc cung cấp dịch vụ hàng hóa, an toàn hàng hải và dự báo thời tiết. Bằng cách hành động nhanh chóng, Trung Quốc khiến cho Mỹ và Philippines không kịp trở tay. Điều này sẽ tạo ra tiền đề cho việc mở rộng "đảo nhân tạo" Scarborough hơn nữa trong tương lai.
Khi Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) công bố phán quyết bất lợi cho phía Trung Quốc ở Biển Đông, Bắc Kinh có khả năng tiến hành một chiến dịch quốc tế thách thức tính hợp pháp của PCA.
Nếu Bắc Kinh biến bãi cạn Scarborough thành "đảo nhân tạo" và xây dựng trên đó sân bay và hải cảng, Trung Quốc sẽ có một căn cứ quân sự tiền đồn để ngăn chặn Philippines hoạt động trong vùng biển quần đảo Trường Sa và khi đó đảo Thị Tứ (Pag-asa) và Bãi Cỏ Mây sẽ bị uy hiếp hơn nữa.
Nếu Trung Quốc đặt radar tầm xa, radar điều khiển hỏa lực, tên lửa đất-đối-không và tên lửa hành trình chống tàu trên các đảo nhân tạo mà nước này bồi đắp trái phép ở Biển Đông (bao gồm cả bãi cạn Scarborough), Bắc Kinh sẽ ở vào một vị thế tốt hơn để theo dõi chuyển động của Hạm đội Bảy của Mỹ sử dụng Vịnh Subic.
Hải quân Mỹ và hải quân các nước khác trong khu vực sẽ gặp khá nhiều rủi ro, trong trường hợp xảy ra khủng hoảng ở Biển Đông. Trung Quốc có thể phản ứng quyết liệt và hiệu quả hơn trước sự xâm nhập của tàu máy bay, tàu chiến nước ngoài, sau khi nước này hoàn thành việc xây dựng các sân bay, nhà chứa máy bay và các kho lưu trữ nhiên liệu được bảo vệ chu đáo.
Máy bay chiến đấu đa chức năng J-11 của Trung Quốc có thể cất cánh từ đảo Phú Lâm để tiến hành tuần tra chiến đấu. Loại máy bay này có thể kéo dài thời gian tuần tra bằng cách hạ cánh và tiếp nhiên liệu tại một sân bay được xây dựng trái phép trên một trong những hòn "đảo nhân tạo" ở quần đảo Trường Sa.
Trung Quốc đã và đang xây dựng sân đỗ trực thăng trên các tính năng mà nước này chiếm đóng. Điều này sẽ cho phép Trung Quốc theo dõi tàu ngầm Mỹ thông qua việc triển khai các máy bay trinh sát trên không và máy bay trực thăng tác chiến chống tàu ngầm.
Giáo sư Carl Thayer kết luận: Nếu "quyết định khiêu khích" bằng cách củng cố vị thế của mình trên bãi cạn Scarborough, Trung Quốc sẽ tìm cách tạo ra một "việc đã rồi" đối với Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) vì PCA không có quyền lực thực thi phán quyết của mình. Hành động "đánh đòn phủ đầu" của Trung Quốc có khả năng sẽ làm hỏng bất kỳ hành động phối hợp nào của cộng đồng quốc tế nhằm gây áp lực ngoại giao buộc Bắc Kinh tôn trọng luật pháp quốc tế bằng cách chấp nhận phán quyết của của Tòa án Trọng tài Thường trực ở The Hague. Luật pháp quốc tế sẽ bị gạt ra rìa bởi giai đoạn quân sự hóa mới nhất của Trung Quốc.
[ thoi su bien dong ] Tư lệnh thuỷ quân lục chiến Mỹ hôm 16/5 cáo buộc hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông ảnh hưởng xấu đến ổn định khu vực, cam kết tiếp tục các cuộc tuần tra hàng hải ở đây.
Trong một phát biểu ngày 16/5, Tướng Robert Neller, tư lệnh lực lượng thuỷ quân lục chiến cáo buộc “một số quốc gia” đang thúc đẩy lợi ích của họ ở Biển Đông theo cách “tinh vi và có tính toán, nhưng nó không góp phần vào sự ổn định ở khu vực”.
Tướng Neller khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục tuần tra ở khu vực, bao gồm các chuyến tuần tra ở Biển Đông để khẳng định quyền tự do hàng hải.
“Sẽ có những người giận dữ với hành động của chúng tôi, nhưng Mỹ vẫn duy trì liên lạc với họ, nói với họ rằng các hành động của họ hiện tại chính là làm gián đoạn sự ổn định của thế giới”, Navy Times dẫn lời ông Neller nói.
Tàu khu trục Mỹ áp sát đảo nhân tạo do Trung Quốc bồi lấp trái phép ngày 10/5. Ảnh: Navysource
Giữa tuần qua, Bộ Quốc phòng Mỹ cũng ra báo cáo về hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông năm 2015.Cuộc tuần tra hàng hải ở Biển Đông mới nhất của Mỹ diễn ra vào ngày 10/5. Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường U.S.S. William P. Lawrence đi vào vùng 12 hải lý quanh đá Chữ Thập mà Trung Quốc đang bồi lấp phi pháp, ngay trước chuyến thăm của Tổng thống Obama tới Việt Nam.
Lầu Năm Góc ước tính Trung Quốc đã cải tạo phi pháp hơn 1.300 hecta ở 7 bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam trong 2 năm qua.
Bộ Quốc phòng Mỹ nhận định Trung Quốc đã hoàn thành kế hoạch cải tạo lớn từ tháng 10/2015, sau đó chuyển trọng tâm sang phát triển cơ sở hạ tầng, bao gồm đường băng dài 3.000 m trên đá Chữ Thập để đáp ứng hoạt động của máy bay chiến đấu.
Cuối tuần qua, Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc Dương Vũ Quân bày tỏ “sự bất bình mạnh mẽ” và “cương quyết phản đối” báo cáo của Lầu Năm Góc. Theo Dương, báo cáo đã làm “tổn hại nghiêm trọng" sự tin cậy lẫn nhau.
C-5 Galaxy có thể nói là một nhà kho di động, có thể chở cả một đơn vị quân đội hoặc các loại hàng nhu yếu phẩm tới bất kỳ đâu trên thế giới. Khoang chứa của nó đủ sức mang theo 2 xe tăng M1A1 Abrams hoặc 6 chiếc xe bus liên tỉnh lớn. Ảnh: Máy bay C-5 Galaxy lớn đến mức những hàng người xếp hàngđứng bên cạnh cũng trở nên nhỏ bé.
Chỉ riêng động cơ máy bay cũng đã có chiều dài hơn 2m. Trong hình là một binh lính dọn đường băng để máy bay C-5 chuẩn bị cất cánh tại Căn cứ Không quân Yokota, Nhật Bản.
Sau vài năm thử nghiệm thành công và xuất khẩu các tổ hợp tên lửachống tăng Metis-M1 ra nước ngoài, Bộ Quốc phòng Nga đã quyết định trang bị loại vũ khí này cho quân đội Nga.
Quyết định trang bị tổ hợp vũ khí mới này mới được phê duyệt trước Ngày Chiến thắng (9/5).
Trước đó, Metis-M1 chỉ để xuất khẩu, vì ở Nga loại vũ khí này được coi là quá nhẹ để chống thiết giáp hiện đại nhưng việc áp dụng các hệ thống trong điều kiện chiến đấu cho thấy tính hiệu quả và tính linh hoạt của nó, vì vậy Bộ Quốc phòng Nga đã điều chỉnh quan điểm của mình và quyết định trang bị Metis-M1 cho quân đội.
Với trọng lượng và kích thước hạn chế, đây là hệ thống duy nhất có thể di chuyển trên chiến trường mà không cần phương tiện ô tô chuyên chở. Trong điều kiện đó, Metis-M1 vượt trội hơn so với các hệ thống chống tăng như "Cornet", "Fagot" và "Konkurs", do những hệ thống này có trọng lượng lớn hơn vì còn có thiết bị phóng và container chở tên lửa. Đó là lý do tại sao chúng được coi là các hệ thống di động theo điều kiện.
So với hệ thống vũ khí phiên bản trước của mình, Metis-M1 được tăng tầm bắn trúng mục tiêu. Hiện nay phạm vi hiệu quả của nó là 2 km.
Để chứng minh cho nhận định trên, tờ Quartz lấy ví dụ về hoạt động chiếm đóng, xây dựng trái phép và quân sự hóa của Trung Quốc đối với đá Chữ Thập của Việt Nam. Nhiều thập kỉ trước đó, tàu thuyền từ các quốc gia khác có thể đi lại một cách tự do, nhưng giờ cứ có tàu thuyền của nước nào tới gần, Trung Quốc đều tỏ ra tức giận, tự cho là mình bị khiêu khích, đồng thời gửi những cảnh báo cũng như có những cử chỉ rất hung hăng.
Không chỉ có đá Chữ Thập, Trung Quốc còn bất chấp các chuẩn mực và quy tắc quốc tế để tuyên bố chủ quyền đối với hầu hết Biển Đông, nơi có tuyến vận tải thương mại hàng hải trị giá 5 nghìn tỷ USD mỗi năm.
Hôm 6/5, Vụ trưởng Vụ các vấn đề Biên giới và Hải dương thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc Âu Dương Ngọc lớn tiếng cảnh báo những chỉ trích đối với Trung Quốc về vấn đề Biển Đông.
Theo Quartz, Trung Quốc đang định gây ra một cuộc chiến ở Biển Đông bằng những cách sau:
Đầu tiên, tuyên bố chủ quyền bừa bãi.
Thứ hai, tạo các tiền đồn trên biển, và hướng tới việc biến chúng thành những căn cứ quân sự. Ở giai đoạn này, Trung Quốc vẫn chưa dùng các biện pháp quân sự.
Thứ ba, bày tỏ sự phẫn nộ đối với bất cứ ai đến gần những tiền đồn Bắc Kinh xây dựng trái phép trên Biển Đông. Qua thời gian, tự cho mình bị khiêu khích nhiều lần.
Thứ tư, các tiền đồn sắp trở thành một căn cứ quân sự thực sự. Bắc Kinh có thể sẽ phản ứng gay gắt hơn đối với những hành động mà nước này cho là "khiêu khích".
Thứ 5, các căn cứ quân sự đã hoàn thành, Bắc Kinh sẵn sàng gây chiến. Thậm chí, lúc này, Bắc Kinh có thể ghi chép một loạt các hành động Bắc Kinh coi là khó ưa để sử dụng khi cần thiết. Theo Quartz, Bắc Kinh sẽ tạo ra một cuộc xung đột bất cứ lúc nào.
Trung Quốc dùng tàu cá để quấy nhiễu láng giềng trên Biển Đông.
Không chỉ dựa vào quân sự, Trung Quốc còn có một đội tàu cá lớn luôn luôn quấy nhiễu ở Biển Đông. Trong nhiều năm nay, Bắc Kinh đã chi rất nhiều tiền cho các tàu đánh cá để chúng hoạt động ở các khu vực đang tranh chấp hay thuộc chủ quyền của các nước láng giềng trên Biển Đông.
Bằng cách thiết lập trái phép nhiều tiền đồn để tăng cường kiểm soát Biển Đông, quân đội Trung Quốc tiếp tay dễ dàng hơn cho đội tàu của nước mình đánh bắt trái phép, dẫn đến những cuộc đối đầu với cảnh sát biển và hải quân láng giềng. Hành động này cũng buộc các nước láng giềng tăng cường lực lượng để đối phó Trung Quốc.
Do vậy, theo Quartz, đây cũng là một tiềm năng khiêu khích khác hay một nguồn khác để Trung Quốc tìm cớ gây chiến tranh trên Biển Đông.
Một tàu cảnh sát biển Trung Quốc.
Quartz cho rằng, không chỉ chuẩn bị cho các sự kiện khiêu khích, Trung Quốc còn đang khơi gợi tình cảm yêu nước không chính đáng ở Biển Đông. Một tàu chiến gần đây của Trung Quốc đã thuê cả các nghệ sĩ biểu diễn trong chuyến đi xâm phạm vào chủ quyền của Việt Nam và vùng các vùng biển đảo đang có tranh chấp khác.
Ở đá Chữ Thập, truyền thông Trung Quốc còn làm phóng sự về quá trình xây dựng trái phép của Bắc Kinh ở đây và tiếp tục khẳng định chủ quyền phi lý đối với lãnh thổ của Việt Nam. Tại đây còn có một đường băng phù hợp cho máy bay chiến đấu hoạt động.
Quartz đánh giá, Trung Quốc đang thực hiện đến bước thứ tư như đã đề cập ở trên là "các tiền đồn sắp trở thành một căn cứ quân sự thực sự và Bắc Kinh có thể sẽ phản ứng gay gắt hơn đối với những hành động mà nước này cho là khiêu khích".
Đúng như vậy, Trung Quốc phản ứng ngày càng gay gắt và phi lý.
Tháng 10/2015, khi một tàu chiến của hải quân Mỹ đi vào vùng biển quanh quần đảo Trường Sa, Trung Quốc chỉ đơn giản cảnh báo và gọi đó là hành động vô trách nhiệm. Hôm 10/5, tàu khu trục tên lửa USS William P. Lawrence của hải quân Mỹ làm điều tương tự, Trung Quốc đã điều hai chiến đấu cơ và ba tàu chiến ra yêu cầu tàu Mỹ rời đi.
Không chỉ hành động gay gắt hơn, lời nói của Trung Quốc cũng mạnh mẽ hơn. Hồi tháng Tư, Bắc Kinh cảnh báo các nhà lãnh đạo G7 không thảo luận về Biển Đông và bày tỏ sự không hài lòng mạnh mẽ sau khi G7 không làm theo yêu cầu đó.
Trong khi đó, hồi tuần trước, một nhà ngoại giao Trung Quốc đã cảnh báo rằng, việc chỉ trích hành động của Trung Quốc ở Biển Đông sẽ chỉ có tác động ngược lại.
Vụ trưởng Vụ các vấn đề Biên giới và Hải dương thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc Âu Dương Ngọc lớn tiếng cảnh báo, nếu những bình luận đó của G7 nhằm gây áp lực hay bôi nhọ Trung Quốc, thì nó sẽ hoạt động như một chiếc lò xo. Càng nhiều áp lực thì phản ứng càng gay gắt.
Theo Quartz, nói cách khác, Bắc Kinh đang thúc đẩy các tuyên bố chủ quyền phi lý ở Biển Đông và sẽ gán cho các hoạt động hàng hải bình thường trên Biển Đông là khiêu khích để làm cái cớ gây xung đột hay gây chiến tranh trên Biển Đông.
Theo Tin tức thoi su bien dong truyền thông Trung Quốc, đây là lần quân đội nước này huy động số lượng tàu chiến và máy bay với quy mô lớn nhất cảnh cáo, trong số 3 lần quân đội Mỹ điều tàu tuần tra ở biển Đông.
Hai lần trước đó là tháng 10/2015 và tháng 1/2016.
Thời báo Hoàn Cầu (Trung Quốc) ngày 11/5 bình luận, chỉ một chiến hạm của Mỹ tuần tra biển Đông không tạo thành đe dọa gì đối với cơ sở hạ tầng trên đảo nhân tạo (mà Trung Quốc xây trái phép).
Hệ thống cơ sở hạ tầng mà Trung Quốc xây dựng (phi pháp) trên các đảo đá ở biển Đông "đã đạt được những tiến triển lớn" khiến Mỹ phải đầu hàng trong nỗ lực ngăn chặn.
Theo tờ này, Washington không ngại gia tăng tần suất hoạt động tuần tra tự do hàng hải (FONOP), thúc đẩy vụ kiện biển Đông ở Tòa trọng tài The Hague và thắt chặt các quan hệ đồng minh nhằm "làm giảm thành tựu chiến lược, nâng cao cái giá Trung Quốc phải trả khi bành trướng". Tuy nhiên, theo Hoàn Cầu, Mỹ-Trung hiện nay đang hành động trên biển Đông theo lối "anh đi đường anh, tôi làm việc tôi".
Trong khi Bắc Kinh trắng trợn đẩy mạnh quân sự hóa phi pháp ở quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa của Việt Nam, nước này xem các cuộc tuần tra của quân đội Mỹ chỉ là những vở diễn "làm màu" và nếu không bên nào có ý gây hấn thì khả năng xung đột "không lớn".
Chuyên gia quân sự Trung Quốc Lý Kiệt nói với Hoàn Cầu, các hoạt động liên quan của Mỹ-Trung ở biển Đông đều nhằm khẳng định lập trường mỗi bên. Hành động của Mỹ để "làm gương" cho các đồng minh, với kỳ vọng "nhất hô bách ứng". "Nếu tình hình tiếp tục như vậy, Trung Quốc sẽ 'trên phân' Mỹ, bởi khi các đảo nhân tạo (trái phép-PV) hoàn thành, Bắc Kinh sẽ có 'điểm tựa' để giành quyền chủ động trên biển Đông," Hoàn Cầu tuyên bố trong bài xã luận ngày 11.
Tàu khu trục USS William P. Lawrence của Mỹ. (Ảnh: Getty Images)
Theo Wall Street Journal (Mỹ), hoạt động tuần tra của USS William P. Lawrence diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc có nhiều động thái ở biển Đông, như một tín hiệu Mỹ gửi đến Bắc Kinh.
Hãng Reuters dẫn lời chuyên gia Ian Storey, thuộc Viện nghiên cứu Iseas-Yusof Ishak ở Singapore, nhận định: "Đá Chữ Thập nhiều khả năng trở thành trung tâm các hành động quân sự của Trung Quốc trên biển Đông trong tương lai."
Trong khi đó, ông Lý Kiệt tin rằng quân đội Mỹ sẽ tiếp tục đưa chiến hạm tới tuần tra ở các đảo đá trên biển Đông để khẳng định lập trường gìn giữ tự do hàng hải và "thường thái hóa" hoạt động FONOP.
Đáp trả sự kiện ngày 10/5, người phát ngôn Bộ quốc phòng Trung Quốc Dương Vũ Quân chỉ trích gay gắt Mỹ là "có mưu đồ làm rối loạn tình hình khu vực để 'ngư ông đắc lợi'". Ông Dương tuyên bố, vụ việc tàu USS William P. Lawrence "chứng minh Bắc Kinh bố trí (trái phép) khí tài quân sự ở biển Đông là hoàn toàn hợp lý và cần thiết".
Cựu Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc J. Stapleton Roy khẳng định, tuần tra tự do hàng hải không phải là sự đối đầu với Bắc Kinh, bởi mọi quốc gia đều ủng hộ chủ trương tự do hàng hải và rất nhiều nước đang triển khai các hành động tương tự Mỹ. Dù vậy, ông Roy khuyến nghị Mỹ-Trung ngừng "đấu khẩu" công khai về vấn đề biển Đông theo hình thức thù địch như hiện nay.
